Transparentność wynagrodzeń – komunikat Ministerstwa Pracy

Projekt ustawy o  wzmocnieniu stosowania prawa do jednakowego wynagrodzenia mężczyzn i kobiet za jednakową pracę lub za pracę o jednakowej wartości mający na celu wdrożenie do polskiego porządku prawnego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/970 w sprawie wzmocnienia stosowania zasady równości wynagrodzeń dla mężczyzn i kobiet za taką samą pracę lub pracę o takiej samej wartości za pośrednictwem mechanizmów przejrzystości wynagrodzeń oraz mechanizmów egzekwowania został właśnie opublikowany i przekazany ponownie do konsultacji publicznych – to ważny krok w kierunku realnego wzmocnienia stosowania zasady równego wynagradzania kobiet i mężczyzn za równą pracę.
Unijna Dyrektywa 2023/970 ma przede wszystkim za zadanie przeciwdziałać dyskryminacji płacowej ze względu na płeć, a jeśli taka dyskryminacja wystąpi, ułatwić jej wykrycie i egzekwowanie praw, które już dziś przysługują pracowniczkom i pracownikom. Dane z 2024 r. pokazują, że luka płacowa w Polsce wynosiła 4% i choć jest niższa od średniej unijnej (11,1%), wciąż wskazuje na wyzwania wymagające konkretnych rozwiązań. Rozwiązań, które będą zwiększać przejrzystość wynagrodzeń – bo to przede wszystkim brak klarownych informacji o zasadach wynagradzania utrudnia identyfikowanie i zwalczanie nierówności.

Nowa wersja projektu ustawy zawiera najważniejsze zmiany:

• Zmiana terminu wejścia w życie ustawy 6 miesięcy od dnia ogłoszenia
• Doprecyzowanie w ustawie, które kryteria oceny wartości pracy są obowiązkowe (umiejętności, wysiłek, zakres odpowiedzialności i warunki pracy), a które fakultatywne, m.in. w definicji kategorii pracowników.
• Wprowadzanie rozwiązania na wypadek impasu w uzgodnieniach kryteriów wartościowania pomiędzy pracodawcą a stroną związkową z przekazaniem informacji do właściwego okręgowego inspektora pracy.
• Doprecyzowanie, z uwagi na wątpliwości partnerów społecznych, że pracodawca dokonując oceny wartości pracy, stosuje takie same kryteria oraz ewentualne podkryteria i dodatkowe kryteria do wszystkich stanowisk pracy i wszystkich rodzajów pracy.
• Wprowadzenie definicji struktury wynagrodzeń.
• Wyraźne określenie organu ds. równości (będzie to Komisja ds. Przeciwdziałania Dyskryminacji w Zatrudnieniu) oraz organu monitorującego (będzie to Pełnomocnik Rządu ds. Równości).
• Doprecyzowanie, że pracownik może ujawnić informacje o swoim wynagrodzeniu bez  względu na cel tego ujawniania.
• Doprecyzowanie, że oceny, czy istnieje jedno źródło, dokonuje sąd albo inny organ, przed którym podniesiono zarzut dyskryminacji, na etapie dochodzenia roszczeń.
• Doprecyzowanie sposobu obliczania liczby pracowników w celu ustalania obowiązku składania sprawozdania z luki płacowej (nowa definicja rocznych jednostek roboczych) i szczegółowe określenie informacji o wskaźnikach zawartych w tym sprawozdaniu w rozporządzeniu wykonawczym

Projekt przewiduje również skuteczniejszą ochronę prawną dla osób doświadczających nierównego traktowania w wynagrodzeniach ze względu na płeć. Ponadto, wprowadza on sankcje m.in. za brak oceny wartości pracy zgodnie z przepisami ustawy, niewykonanie obowiązków sprawozdawczych czy zaniechanie działań naprawczych, w postaci kary grzywny w wysokości od 2000 do 60 000 zł.

Aby ułatwić wdrożenie nowych obowiązków, MRPiPS przygotowało konkretne wsparcie dla pracodawców. We współpracy z Centralnym Instytutem Ochrony Pracy powstał poradnik dotyczący oceny i porównania wartości pracy, a także narzędzie do wartościowania stanowisk – szczególnie przydatne dla mniejszych firm. Oba materiały są już dostępne na stronie internetowej resortu.

Należy pamiętać, że przejrzystość wynagrodzeń nie oznacza ujawniania indywidualnych zarobków poszczególnych osób. Pracownice i pracownicy zyskają natomiast wiedzę m.in. o tym, jak ich wynagrodzenie wypada na tle osób wykonujących jednakową pracę lub pracę o jednakowej wartości. Nowe rozwiązania prawne pozwolą im skuteczniej egzekwować swoje prawa, a pracodawcom – budować kulturę równości i konkurować transparentnością

Proces wdrażania dyrektywy koordynuje Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Planowane jest, że ustawa wejdzie w życie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia.

Link do projektu ustawy:
https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12405300/katalog/13175864#13175864