Najnowsze stanowisko ZUS – podstawa wymiaru zasiłku chorobowego

Umowa zlecenia zawarta z własnym pracownikiem

Ustalanie podstawy wymiaru świadczeń chorobowych przysługujących pracownikowi regulują przepisy art. 36 – 47 ustawy z dnia 25.06.1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, zwana dalej ustawą zasiłkową oraz dodatkowych wyjaśnień udzielił ZUS w wydanym Komentarzu do ustawy zasiłkowej (pkt 275 – 325) data publikacji sierpień 2023 r. dostępnym na stronie www.zus.pl.

Wyrok Sądu Najwyższego z 21 lutego 2019 r. sygnatura akt I UK 460/17 oraz z 19 września 2019 r. sygnatura akt II UK 87/18
(…) niedopuszczalnym jest traktowanie wynagrodzenia z umowy zlecenia jako okresowego składnika wynagrodzenia, o którym mowa w art. 41 ust. 2 ustawy z 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, a to z uwagi na fakt, iż umowa zlecenia jest dodatkowym tytułem ubezpieczenia, nie zaś dodatkowym składnikiem wynagrodzenia. Z tego powodu brak jest podstaw do zmiany podstawy wymiaru zasiłku macierzyńskiego w sytuacji kiedy umowa zlecenia rozwiązuje się (…).

Zmiana stanowiska ZUS w opublikowanym komentarzu do ustawy zasiłkowej – sierpień 2023 r.
Pkt 316 komentarza.
Do wynagrodzenia z tytułu umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące umowy zlecenia albo umowy o dzieło, z pracodawcą, z którym osoba wykonująca umowę pozostaje w stosunku pracy lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy, nie ma zastosowanie zasada podana w pkt. 315. Wynagrodzenie z tego tytułu należy uwzględniać w podstawie wymiaru zasiłku w kwocie faktycznie wypłaconej, bez uzupełniania.

PRZYKŁAD
Pracownik chorował od 5 czerwca do 14 lipca 2025 r. Pracodawca zawarł z pracownikiem umowę zlecenia na okres od 15 maja do 30 czerwca. Podstawa wymiaru przysługującego pracownikowi zasiłku chorobowego jest ustalana z uwzględnieniem wynagrodzenia za okres od czerwca poprzedniego roku do maja   bieżącego   roku. W podstawie wymiaru zasiłku chorobowego przysługującego mu za okres od 5 do 30 czerwca powinno zostać uwzględnione także wynagrodzenie z tytułu wykonywania umowy zlecenia wypłacone za okres od 15 do 31 maja. Podstawę wymiaru zasiłku przysługującego za okres od 1 do 14 lipca należy ustalić z uwzględnieniem wynagrodzenia z umowy zlecenia.

Wątpliwości, których ZUS nie rozstrzyga w komentarzu do ustawy zasiłkowej dotyczą przypadków w których umowa zlecenia zawarta została z własnym pracownikiem i okres jej trwania „wykracza” poza okres 12 miesięcy z których wypłacone wynagrodzenie uwzględniane jest w podstawie wymiaru świadczeń chorobowych. To samo dotyczy przypadków w których pracownik z umowy zlecenia rozliczany jest do liczby godzin wykonywanego zlecenia. Czy wyodrębniając wynagrodzenie z umowy zlecenia uwzględniane w podstawie należy wziąć pod uwagę okres trwania umowy liczony w dniach kalendarzowych ? czy jednak przyjąć liczbę godzin wykonywanego zlecenia w poszczególnych miesiącach przyjmowanych do podstawy ?

PRZYKŁAD
Pracownik choruje od 22 września do 30 września 2025 r. W podstawie wymiaru wynagrodzenia chorobowego należy uwzględnić przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone za okres od września 2024 r. do sierpnia 2025 r. W październiku 2024 r. pracownik otrzymał wynagrodzenie z umowy zlecenia zawartej od 01.08 do 30.09.2024 r. w łącznej wysokości 5 000 zł brutto. W podstawie wymiaru wynagrodzenia chorobowego należy uwzględnić wypłacone wynagrodzenie z umowy zlecenia przeliczone na okres września 2024 r. W sierpniu 2024 r. zlecenie wykonywane było przez 23 godziny a we wrześniu przez 36 godzin. Podstawę wymiaru świadczenia chorobowego stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone za okres 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy (art. 36 ust. 1 ustawy zasiłkowej). Dla ustalenia podstawy wymiaru istotny powinien być okres a nie godziny wykonywanego zlecenia za które wynagrodzenie (a także inne składniki wynagrodzenia, np. premie, dodatki, nagrody) zostały wypłacone. 
W podstawie wymiaru powinno zostać uwzględnione wynagrodzenie z umowy zlecenia w części przypadającej na wrzesień 2024 r. tj.:
5 000 zł : 61 dni (dni trwania umowy) = 81,97 zł
81,97 zł x 30 dni = 2 459,10 zł po pomniejszeniu o 13,71%.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi z dnia 16 lipca 2025 r. dla Wydawnictwa GOFIN www.gofin.pl (publikacja biuletyn Ubezpieczeń i Prawa Pracy z 1 sierpnia 2025 r.) potwierdził, że do ustalenia podstawy wymiaru należy przyjąć okres (a nie godziny) na który umowa została zawarta.
cyt.: umowa zlecenia z własnym pracownikiem zawarta została na okres od 1 maja do 10 czerwca z wynagrodzeniem płatnym jednorazowo w wysokości 1 500 zł. Do podstawy wymiaru należało przyjąć wynagrodzenie z umowy zlecenia przypadające na maj. Skoro odpłatność za wykonanie umowy zlecenia została określona w umowie w stałej kwocie w związku z tym traktowana jest ona jako wynagrodzenie stałe. Do podstawy wymiaru zasiłku należy przyjąć przychód z umowy zlecenia za miesiąc maj 2025 r. w kwocie odpowiadającej przychodowi osiągniętemu za maj 2025 roku. Ponieważ znana jest kwota przychodu z umowy zlecenia, jest to 1 500 zł za 41 dni, uznać należy, że przychód za maj 2025 r. został obliczony w następujący sposób:
1 500 zł : 41 dni = 36,59 zł
36,59 zł x 31 dni = 1 134,29 zł.

WAŻNE
Z powyższego stanowiska wynika również, że zaokrągleń powinno dokonywać się po każdym działaniu. W podobnych stanowiskach można było spotkać się z metodą zaokrąglania na końcu tj. 1 500 zł : 41 dni x 31 dni = 1 134,15 zł.