Składnik kwartalny a wynagrodzenie za urlop wypoczynkowy

Warunki wypłaty składników za okresy dłuższe niż 1 miesiąc

Za czas urlopu wypoczynkowego pracownikowi przysługuje taka wysokość wynagrodzenia, jaką by otrzymał, gdyby w tym czasie pracował. Zmienne składniki wynagrodzenia, mogą być obliczane na podstawie przeciętnego wynagrodzenia z okresu 3 miesięcy poprzedzających miesiąc rozpoczęcia urlopu. W przypadkach znacznego wahania wysokości wynagrodzenia okres ten może być przedłużony do 12 miesięcy (art. 172 K.p.). Minister Pracy i Polityki Socjalnej określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop (art. 173 K.p.).
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 08.01.1997 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop (Dz. U. z 1997 r. nr 2, poz. 14), zwane dalej rozporządzeniem urlopowym.
Za czas urlopu wypoczynkowego wynagrodzenie musi odpowiadać wynagrodzeniu jakie by pracownik uzyskał gdyby w tym czasie pracował (art. 172 k.p.).
Stałe składniki wynagrodzenia uwzględnia się w podstawie w wysokości należnej w miesiącu korzystania z urlopu (wynagrodzenie zasadnicze, stały miesięczny dodatek funkcyjny, stażowy, specjalny lub stała miesięczna premia regulaminowa, ryczałt za nadgodziny i pracę w porze nocnej) (§ 7 rozporządzenia urlopowego).
Zmienne składniki wynagrodzenia za okresy nie dłuższe niż 1 miesiąc  (wynagrodzenie godzinowe, akordowe, prowizyjne, nadgodziny, dodatek za pracę w porze nocnej, inne zmienne dodatki) mogą być obliczane na podstawie przeciętnego wynagrodzenia wypłaconego z okresu 3 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc rozpoczęcia urlopu. W przypadku znacznego wahania w składnikach zmiennych, okres z którego są one przyjmowane do podstawy może być przedłużony do 12 miesięcy (art. 172 K.p. § 8 rozporządzenia urlopowego).

Składniki wynagrodzenia za okresy dłuższe niż 1 miesiąc w podstawie

Do podstawy wynagrodzenia za urlop wypoczynkowy nie wlicza się składników wynagrodzenia wypłacanych pracownikowi za okresy dłuższe niż jeden miesiąc np. premii regulaminowych kwartalnych, rocznych lub półrocznych. Składniki te wypłaca się w przyjętych terminach wypłat tych składników, przy czym okres urlopu jest traktowany na równi z okresem wykonywania pracy (§ 12 rozporządzenia urlopowego). W świetle tego przepisu powstały wątpliwości w kwestii wprowadzania do przepisów płacowych składników wynagrodzenia np. premii czy prowizji według zasad ustalonych przez pracodawcę.

Komentarz Kodeks pracy red. prof. dr hab. Wojciech Muszalski, dr hab. Krzysztof Walczak, C.H. Beck 2024 r., kom. do art. 172
(…) użyte w § 12 ust. 1 rozporządzenia urlopowego sformułowanie „okres urlopu jest traktowany na równi z okresem wykonywania pracy” nie stanowi możliwości uwzględnienia składnika ponadmiesięcznego w wynagrodzeniu urlopowym. Oznacza ono, że fakt korzystania z urlopu wypoczynkowego w okresie, za który dany składnik ponadmiesięczny przysługiwał, nie może powodować obniżenia wysokości tego składnika. Należy go bowiem czytać łącznie z pierwszą częścią wskazanego przepisu, który wyklucza składniki ponadmiesięczne z wynagrodzenia urlopowego (…).

Wątpliwości
Pracownik zatrudniony na stanowisku Przedstawiciela handlowego, oprócz stałego miesięcznego wynagrodzenia otrzymuje wynagrodzenie prowizyjne, którego wysokość uzależniona jest od wartości sprzedanych towarów. Pracodawca ustalił, iż prowizja wypłacana będzie po zakończonych kwartach styczeń – marzec, kwiecień – czerwiec, lipiec – wrzesień i październik – grudzień. Warunkiem nie wliczania tego rodzaju składników w świetle § 12 rozporządzenia jest to aby okres urlopu był traktowany na równi z okresem wykonywania pracy.
W sytuacji gdy pracownik będzie przebywał np. cały miesiąc na urlopie wypoczynkowy:
po pierwsze:
wypłaconej prowizji pracodawca nie uwzględni w podstawie wynagrodzenia urlopowego
po drugie:
w miesiącu korzystania z urlopu wypoczynkowego pracownik nie zachowa prawa do prowizji (nie ma możliwości sprzedaży towaru).
Powyższe oznacza, że korzystając z urlopu wypoczynkowego pracownik otrzyma tylko stałą stawkę wynagrodzenia. Czy wprowadzenie takiego warunku wypłaty prowizji (jako składnik kwartalny) jest zgodne z brzmieniem art. 172 K.p. ?

Państwowa Inspekcja Pracy w wydanym stanowisku uznała, że:
(…) celem wynagrodzenia urlopowego jest utrzymanie dochodów pracownika na takim poziomie, na jakim kształtowałyby się one, gdyby pracownik pracę świadczył. Ze swojej istoty wynagrodzenie urlopowe nie uwzględnia natomiast wzrostu wydatków, które mogą towarzyszyć przerwie urlopowej, i które przyczyniają się do wykorzystania urlopu zgodnie z potrzebami pracownika (wyjazd wypoczynkowy, udział w wycieczce zorganizowanej, pobyt w sanatorium). W myśl § 12 ww. rozporządzenia składniki wynagrodzenia wypłacane za okresy dłuższe niż jeden miesiąc wypłaca się w przyjętych terminach wypłaty tych składników, przy czym okres urlopu jest traktowany na równi z okresem wykonywania pracy. Jak wynika z cytowanego przepisu składników zmiennych przysługujących za okresy dłuższe niż miesiąc nie wliczamy do podstawy wymiaru wynagrodzenia za urlop wypoczynkowy. Chodzi tu zarówno o te w stałej stawce miesięcznej, jak i ruchome, np. premie i dodatki kwartalne czy roczne. Składniki te wypłacane są pracownikowi w przyjętych terminach ich wypłaty, a urlop wypoczynkowy traktujemy jako okres zatrudnienia. Oznacza to, że składników zmiennych za okresy dłuższe niż miesiąc nie można zmniejszać w jakikolwiek sposób z racji przebywania pracownika na urlopie wypoczynkowym.

Ważne
powyższe oznacza, że wypłata wynagrodzenia prowizyjnego za okresy kwartalne staje się sporna i wątpliwa, gdyż korzystając z urlopu wypoczynkowego nie zostanie spełniony podstawowy warunek wynikający z art. 172 k.p.